کد نوشته :282۲۶۰۲ |

شهر آسمانی در گسست از شهر زمینی

«فرزند عزیزم مارسلینوس، شهر خدا بسیار شکوهمند است و من با قلم زدن درباره آن، وعده‌ه­ای را که به تو داده­‌ام عملی می­‌کنم. تکلیف من این است که از شهر یادشده در برابر کسانی که خدایانشان را بر بنیانگذار آن شهر ترجیح می­‌دهند، دفاع کنم. آن شهر بسیار شکوهمند است، خواه در این دوران زودگذر که مانند زائری در جمع بی­‌دینان به ایمان زیست می­‌کند یا هنگامی که بر کرسی کاملاً استوار ابدی­‌اش که اکنون صبورانه در انتظار آن است بی‌آرامد. این انتظار هنگامی به سر خواهد آمد که انصاف به داوری بازگردد و آن شهر به موجب برتری­‌اش به پیروزی نهایی و آرامش کامل دست یابد. من کار بزرگ و دشواری را برعهده گرفته‌­ام، ولی خدا مددکار من است». این جملات آغازین کتاب شهر خداست و بازگوکننده‌­ی تمام کاری است که آگوستین در این کتاب برعهده گرفته است؛ توجه دادن به شهری که در عین شکوه‌مندی، همچون زائری آواره است و در میانه‌­ی شهری متغیر و زودگذر قرار گرفته است. شهری که در تاریخ منتظر است و پیشرفت می­‌کند تا به پیروزی نهایی دست یابد و شهری که دیگر شهر خدایان و اسطوره‌­ها نیست. توجه عمیق به این عبارات، اهمیت تاریخی این کتاب را آشکار می­کند. آگوستین کتاب شهر خدا را به درخواست مارسلینوس جهت مقابله با سخنان کافرانی که سقوط روم را در مسیحی شدن آن و دست کشیدن از خدایان شکوهمند روم می­دانستند، به نگارش درآورد. هر چند که این کتاب با این هدف و زمینه شروع می­‌شود و به مصاف حملات کافران می‌رود اما از خلال آن، زمینه برای طرح مباحثی فراهم می­‌شود که وضع این کتاب را متفاوت می­‌سازد. شهر خدا را آنها که خوب در فلسفه و سیاست و تاریخ تعمق می­‌کنند، کتابی دانسته‌­اند که با آن پرسش از تاریخ این­‌جهانی و وضع دوگانه سیاست (شهر آسمانی و شهر زمینی) و همچنین فرمی تازه در اندیشیدن آغاز می­‌شود. آگوستین در وضعی کتابش را می­‌نوشت که اسطوره­‌های از قدرت­‌ا‌فتاده، دیگر جایی در جهان نداشتند و کارشان به پایان رسیده بود. او با فرم استدلال­‌های فلسفی در فضای مسیحی، اسطوره­‌ها را از اعتبار انداخت و امکان را برای طرح تاریخ فراهم آورد. امروز پرسش‌­های فلسفی عموماً درگیر با دوگانه­‌هایی است که زبان و تفکر ما را شکل داده‌­اند؛ دوگانه خرد و ایمان، نفس و بدن، آسمان و زمین، آرمان و واقعیت، سیاست و حقیقت، امر قدسی و امر تاریخی. شهر خدای آگوستین آغاز این دوگانه­‌هاست و هر که می‌خواهد ببیند که چگونه ما این‌گونه می­‌اندیشیم و پرسش می­‌کنیم، به ضرورت با این کتاب سروکار پیدا خواهد کرد. البته خواندن شهر خدا به آسانی ممکن نیست. لحن کتاب هر چند روان است اما دقت و جدیت می­‌خواهد تا پرسش‌­های تاریخی­‌اش آشکار شود و در نسبت با وضع امروزین­‌مان قرار گیرد و امکان گفتگو با متن حاصل شود. از این جهت لازم است که خوانندگان متن با تاریخ فلسفه آشنایی داشته باشند.

[ssba]

دیدگاه ها